Καστορέλαιο για το δέρμα: τι ακριβώς είναι;
Το καστορέλαιο είναι ένα παχύρρευστο φυτικό έλαιο που προέρχεται από τους σπόρους του φυτού Ricinus communis (Ρίκινος ο κοινός). Στην Ελλάδα είναι γνωστό από παλιά και ως ρετσινόλαδο. Χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια στην περιποίηση του δέρματος και των μαλλιών, ενώ σήμερα αποτελεί συστατικό σε αρκετά καλλυντικά, από lip balms και σαπούνια μέχρι κρέμες και προϊόντα καθαρισμού.
Αυτό που το κάνει αρκετά διαφορετικό από τα περισσότερα φυτικά έλαια είναι η πολύ υψηλή περιεκτικότητά του σε ρικινελαϊκό οξύ. Πρόκειται για ένα λιπαρό οξύ που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τόσο την ιδιαίτερα πυκνή υφή του όσο και τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρεται πάνω στο δέρμα.
Το καστορέλαιο όμως έχει αποκτήσει με τα χρόνια σχεδόν μυθικές ιδιότητες. Του αποδίδεται από την εξαφάνιση των ρυτίδων μέχρι τη θεραπεία της ακμής. Στην πραγματικότητα, τα πράγματα είναι κάπως πιο απλά: είναι ένα ενδιαφέρον και χρήσιμο καλλυντικό έλαιο, αλλά όχι θαυματουργό.
Παραγωγή καστορέλαιου
Το καστορέλαιο μπορεί να παραχθεί με διαφορετικούς τρόπους, και η μέθοδος επηρεάζει κυρίως το χρώμα, την οσμή, την καθαρότητα και τον βαθμό επεξεργασίας του τελικού ελαίου. Στην ψυχρή έκθλιψη, οι σπόροι πιέζονται μηχανικά χωρίς έντονη θέρμανση, ώστε να διατηρούνται όσο γίνεται περισσότερα από τα φυσικά συστατικά του ελαίου. Το αποτέλεσμα είναι συνήθως ένα πιο φυσικό, ελαφρώς κιτρινωπό καστορέλαιο, με πιο χαρακτηριστική οσμή και μικρότερο βαθμό επεξεργασίας. Στη θερμή έκθλιψη, χρησιμοποιείται θερμότητα πριν ή κατά την πίεση των σπόρων, γεγονός που αυξάνει την απόδοση σε έλαιο αλλά μπορεί να μεταβάλει μέρος των πιο ευαίσθητων συστατικών του. Υπάρχει επίσης η εκχύλιση με διαλύτες, η οποία χρησιμοποιείται κυρίως σε βιομηχανική κλίμακα για να εξαχθεί μεγαλύτερη ποσότητα ελαίου από τον σπόρο. Το έλαιο αυτό στη συνέχεια συνήθως εξευγενίζεται, ώστε να απομακρυνθούν υπολείμματα, χρωστικές, οσμές και ανεπιθύμητες ενώσεις. Το εξευγενισμένο καστορέλαιο είναι πιο καθαρό στην εμφάνιση, πιο ουδέτερο σε οσμή και πιο σταθερό ως πρώτη ύλη, αλλά έχει υποστεί περισσότερη επεξεργασία. Για καλλυντική χρήση, το ψυχρής έκθλιψης καστορέλαιο προτιμάται συχνά όταν ζητείται ένα λιγότερο επεξεργασμένο φυτικό έλαιο, ενώ το εξευγενισμένο είναι χρήσιμο όταν προέχει η ουδέτερη οσμή, το σταθερό χρώμα και η μεγαλύτερη ομοιομορφία από παρτίδα σε παρτίδα.
Ποια είναι τα πραγματικά οφέλη του καστορέλαιου για το δέρμα;
Βοηθά στη διατήρηση της υγρασίας
Το καστορέλαιο λειτουργεί κυρίως ως μαλακτικό. Δημιουργεί ένα λιπιδικό στρώμα στην επιφάνεια της επιδερμίδας, το οποίο βοηθά να περιοριστεί η απώλεια νερού και κάνει το δέρμα να αισθάνεται πιο μαλακό και ελαστικό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το καστορέλαιο «ενυδατώνει» το δέρμα με την κυριολεκτική έννοια, επειδή το ίδιο δεν προσθέτει νερό. Μπορεί όμως να βοηθήσει το δέρμα να διατηρήσει καλύτερα την υγρασία που ήδη έχει, ιδιαίτερα όταν εφαρμόζεται μετά από ένα υδατικό προϊόν ή πάνω σε ελαφρώς νωπή επιδερμίδα.
Για τον λόγο αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε ξηρές περιοχές, όπως αγκώνες, γόνατα, πετσάκια γύρω από τα νύχια και σκασμένες φτέρνες.
Μαλακώνει το ξηρό και τραχύ δέρμα
Η πυκνή, λιπαρή υφή του το κάνει καλό συστατικό για προϊόντα που έχουν στόχο να μειώσουν την αίσθηση τραχύτητας. Σε πολύ ξηρό δέρμα μπορεί να λειτουργήσει εξαιρετικά, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται μαζί με ελαφρύτερα φυτικά έλαια ή μέσα σε μια σωστά διαμορφωμένη κρέμα.
Αντίθετα, σε ένα πρόσωπο με λιπαρότητα η ίδια υφή μπορεί να γίνει δυσάρεστη. Δεν υπάρχει λοιπόν ένα γενικό «το καστορέλαιο κάνει καλό στο δέρμα». Η απάντηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τύπο του δέρματος και τον τρόπο χρήσης.
Έχει αντιοξειδωτικό ενδιαφέρον
Το καστορέλαιο και τα συστατικά του παρουσιάζουν αντιοξειδωτική δράση, κάτι που έχει ενδιαφέρον για την προστασία του δέρματος από οξειδωτικές επιβαρύνσεις. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που συναντάται σε καλλυντικές συνθέσεις για ξηρό ή ώριμο δέρμα.
Δεν πρέπει όμως να μεταφράζουμε αυτή την ιδιότητα αυτόματα σε ισχυρισμούς όπως «εξαφανίζει τις ρυτίδες» ή «αναστρέφει τη γήρανση». Τα δεδομένα για τέτοιου είδους αποτελέσματα στον άνθρωπο παραμένουν περιορισμένα.
Μπορεί το καστορέλαιο να βοηθήσει στη μείωση των ρυτίδων;
Μπορεί να κάνει το δέρμα να φαίνεται προσωρινά πιο λείο και πιο «γεμάτο», κυρίως επειδή μειώνει την ξηρότητα και βελτιώνει την αίσθηση της επιδερμίδας.
Αυτό όμως είναι διαφορετικό από την πραγματική αντιμετώπιση των ρυτίδων.
Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δείχνουν ότι το απλό καστορέλαιο μπορεί να εξαφανίσει ή να μειώσει σημαντικά εγκατεστημένες ρυτίδες. Σε ένα ώριμο ή ξηρό δέρμα μπορεί παρ’ όλα αυτά να αποτελέσει ένα χρήσιμο μέρος μιας ευρύτερης ρουτίνας περιποίησης.
Καστορέλαιο και ακμή: βοηθά ή όχι;
Εδώ χρειάζεται περισσότερη προσοχή. Συχνά θα διαβάσουμε στο διαδίκτυο ότι το καστορέλαιο είναι ιδανικό για την ακμή επειδή διαθέτει αντιφλεγμονώδεις ή αντιμικροβιακές ιδιότητες. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποτελεί θεραπεία της ακμής.
Η ακμή είναι σύνθετη κατάσταση και μπορεί να σχετίζεται με αυξημένη παραγωγή σμήγματος, απόφραξη των θυλάκων, φλεγμονή και μικροβιακούς παράγοντες. Ένα φυτικό έλαιο από μόνο του δεν αντιμετωπίζει όλους αυτούς τους μηχανισμούς.
Επιπλέον, επειδή το καστορέλαιο είναι ιδιαίτερα βαρύ και κολλώδες, δεν είναι απαραίτητα η καλύτερη επιλογή για κάθε λιπαρό ή ακνεϊκό δέρμα. Σε κάποιους ανθρώπους μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς κανένα πρόβλημα, ενώ σε άλλους η αίσθησή του είναι υπερβολικά βαριά ή μπορεί να επιδεινώσει την εμφάνιση του δέρματος.
Τι προσφέρει το καστορέλαιο στο σαπούνι;
Στη σαπωνοποίηση, το καστορέλαιο χρησιμοποιείται συνήθως σε σχετικά μικρό ποσοστό, επειδή έχει πολύ ιδιαίτερη συμπεριφορά. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά του σε ρικινελαϊκό οξύ, βοηθά σημαντικά στη δημιουργία και στη σταθεροποίηση του αφρού, κάνοντάς τον πιο πλούσιο και κρεμώδη. Παράλληλα, μπορεί να προσθέσει μια πιο μαλακή αίσθηση στο τελικό σαπούνι. Σε πολύ υψηλά ποσοστά όμως μπορεί να κάνει τη μπάρα του σαπουνιού αρκετά μαλακή ή κολλώδη, γι’ αυτό συνήθως χρησιμοποιείται συμπληρωματικά μαζί με άλλα έλαια και βούτυρα.
Είναι το καστορέλαιο κατάλληλο για ευαίσθητο δέρμα;
Αν έχετε ιδιαίτερα ευαίσθητο δέρμα ή ιστορικό αλλεργιών σε καλλυντικά, δοκιμάστε πρώτα μικρή ποσότητα σε περιορισμένη περιοχή του δέρματος και παρακολουθήστε την αντίδρασή του.
Γενικά θεωρείται ασφαλές καλλυντικό συστατικό όταν χρησιμοποιείται με τον προβλεπόμενο τρόπο. Παρ’ όλα αυτά, όπως συμβαίνει με σχεδόν κάθε φυσικό ή συνθετικό συστατικό, υπάρχει πιθανότητα ερεθισμού ή αλλεργικής δερματίτιδας εξ επαφής.
Για ποιους τύπους δέρματος είναι περισσότερο κατάλληλο;
| Τύπος δέρματος | Πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί το καστορέλαιο |
|---|---|
| Ξηρό | Μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της απώλειας υγρασίας και στην αίσθηση ξηρότητας. |
| Πολύ ξηρό / ώριμο | Καλή επιλογή ως μέρος μιας πλούσιας κρέμας ή ενός μίγματος ελαίων. |
| Κανονικό | Χρησιμοποιείται σε μικρή ποσότητα ή σε συνδυασμό με ελαφρύτερα έλαια. |
| Λιπαρό | Η πυκνή υφή του μπορεί να είναι υπερβολικά βαριά. Χρειάζεται δοκιμή. |
| Ακνεϊκό | Δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως θεραπεία ακμής και δεν ταιριάζει απαραίτητα σε όλους. |
| Ευαίσθητο | Μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αλλά είναι προτιμότερο να προηγείται δοκιμή σε μικρή περιοχή. |
Πώς χρησιμοποιείται σωστά στο πρόσωπο;
Το καθαρό καστορέλαιο είναι αρκετά παχύρρευστο και λίγες σταγόνες είναι συνήθως αρκετές.
Για το πρόσωπο, μια πιο ευχάριστη επιλογή είναι συχνά να αναμιχθεί με ένα ελαφρύτερο έλαιο, όπως jojoba, squalane ή έλαιο σταφυλιού. Έτσι απλώνεται ευκολότερα και αφήνει λιγότερο βαρύ τελείωμα.
Μπορεί επίσης να εφαρμοστεί μετά από μια ενυδατική κρέμα, ιδιαίτερα το βράδυ, όταν θέλουμε να περιορίσουμε την απώλεια υγρασίας.
Δεν χρειάζεται μεγάλη ποσότητα. Περισσότερο λάδι δεν σημαίνει περισσότερα οφέλη.
Τι γίνεται με το καστορέλαιο γύρω από τα μάτια;
Πολλοί το χρησιμοποιούν στην περιοχή κάτω από τα μάτια ή ακόμη και στις βλεφαρίδες. Το γεγονός όμως ότι ένα προϊόν είναι φυτικό δεν σημαίνει ότι πρέπει να έρχεται σε επαφή με το εσωτερικό του ματιού.
Αν χρησιμοποιηθεί στην περιοχή των ματιών, η ποσότητα πρέπει να είναι ελάχιστη και η εφαρμογή προσεκτική. Σε περίπτωση ερεθισμού, κοκκινίλας ή δυσφορίας η χρήση διακόπτεται.
Καστορέλαιο στα χείλη και στα πολύ ξηρά σημεία
Εδώ το καστορέλαιο πραγματικά βρίσκει έναν από τους καλύτερους ρόλους του. Η παχύρρευστη υφή του το κάνει εξαιρετικό συστατικό για lip balms και προϊόντα προστασίας πολύ ξηρών περιοχών. Δεν είναι τυχαίο ότι χρησιμοποιείται ευρέως και σε κραγιόν και άλλα προϊόντα χειλιών: δίνει γυαλάδα, βοηθά στην ομοιόμορφη διασπορά των συστατικών και αφήνει ένα προστατευτικό φιλμ.
Τι προσφέρει το καστορέλαιο στα μαλλιά;
Το καστορέλαιο χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια στην περιποίηση των μαλλιών, κυρίως επειδή είναι πολύ πυκνό και αφήνει ένα προστατευτικό λιπιδικό φιλμ πάνω στην τρίχα. Αυτό μπορεί να βοηθήσει τα ξηρά, ταλαιπωρημένα ή σγουρά μαλλιά να δείχνουν πιο απαλά, πιο γυαλιστερά και λιγότερο άγρια.
Το βασικό του όφελος είναι ότι μειώνει την αίσθηση ξηρότητας και μπορεί να περιορίσει το σπάσιμο της τρίχας. Δεν «επισκευάζει» μόνιμα την τρίχα, αλλά την επικαλύπτει, μειώνει την τριβή και μπορεί να βελτιώσει προσωρινά την όψη και την αίσθησή της.
Βοηθά πραγματικά στην ανάπτυξη των μαλλιών;
Εδώ χρειάζεται προσοχή. Το καστορέλαιο παρουσιάζεται συχνά στα social media ως μέσο που κάνει τα μαλλιά να μεγαλώνουν γρηγορότερα ή πιο πυκνά. Δεν υπάρχουν, όμως, επαρκή επιστημονικά στοιχεία ότι το καστορέλαιο από μόνο του αυξάνει τον ρυθμό ανάπτυξης των μαλλιών.
Μπορεί, ωστόσο, να δημιουργήσει την εντύπωση ότι τα μαλλιά «μεγαλώνουν καλύτερα», επειδή μειώνει το σπάσιμο στις άκρες. Αν η τρίχα σπάει λιγότερο, το μήκος διατηρείται ευκολότερα.
Τι προσφέρει στο τριχωτό της κεφαλής;
Σε ξηρό τριχωτό μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της απώλειας υγρασίας και να αφήσει το δέρμα πιο μαλακό. Επειδή όμως είναι ιδιαίτερα παχύρρευστο, δεν ταιριάζει σε όλους. Σε λιπαρό τριχωτό ή σε άτομα που εμφανίζουν εύκολα ερεθισμό, μεγάλη ποσότητα μπορεί να δημιουργήσει δυσάρεστη αίσθηση ή να είναι δύσκολη στο ξέβγαλμα.
Επίσης, αν παρουσιαστεί κνησμός, κοκκινίλα ή ερεθισμός, η χρήση πρέπει να διακοπεί.
Πώς χρησιμοποιείται στα μαλλιά;
Συνήθως χρησιμοποιείται σε μικρή ποσότητα, κυρίως στις άκρες ή σε πολύ ξηρά σημεία. Επειδή είναι βαρύ και κολλώδες, είναι συχνά πιο πρακτικό να αναμιγνύεται με ένα ελαφρύτερο έλαιο, όπως jojoba, έλαιο σταφυλιού ή αργκάν.
Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως pre-shampoo treatment, δηλαδή να εφαρμοστεί πριν από το λούσιμο για μικρό χρονικό διάστημα και στη συνέχεια να ξεπλυθεί καλά με σαμπουάν.
Σε ποια μαλλιά ταιριάζει περισσότερο;
Το καστορέλαιο ταιριάζει κυρίως σε ξηρά, σγουρά, πολύ σγουρά, εύθραυστα ή ταλαιπωρημένα μαλλιά. Σε λεπτή ή λιπαρή τρίχα μπορεί να αποδειχθεί υπερβολικά βαρύ και να αφήσει τα μαλλιά χωρίς όγκο.
Όπως και στο δέρμα, το σημαντικό είναι η ποσότητα. Λίγο καστορέλαιο μπορεί να λειτουργήσει πολύ καλά, ενώ υπερβολική ποσότητα μπορεί να κάνει τα μαλλιά βαριά και δύσκολα στο λούσιμο.
Μπορούμε να χρησιμοποιούμε σκέτο καστορέλαιο κάθε μέρα;
Ναι, εφόσον το δέρμα το ανέχεται και μας αρέσει η αίσθησή του. Δεν υπάρχει όμως ιδιαίτερος λόγος να θεωρούμε ότι το σκέτο καστορέλαιο είναι καλύτερο από μια ισορροπημένη καλλυντική σύνθεση.
Στην πραγματικότητα, το δέρμα συνήθως επωφελείται περισσότερο από έναν συνδυασμό νερού, υγραντικών ουσιών, μαλακτικών και λιπιδίων παρά από ένα μόνο φυτικό έλαιο.
Γι’ αυτό και το καστορέλαιο μπορεί να είναι εξαιρετικό συστατικό μιας φόρμουλας χωρίς να χρειάζεται να είναι το μοναδικό προϊόν που εφαρμόζουμε.
Πού θα βρούμε καστορέλαιο
Το καστορέλαιο διατίθεται σε φαρμακεία, καταστήματα με βιολογικά προϊόντα, καταστήματα πρώτων υλών καλλυντικών και αρκετά ηλεκτρονικά καταστήματα. Για χρήση στο δέρμα προτιμήστε προϊόν που αναγράφει καθαρά ότι είναι κατάλληλο για καλλυντική χρήση και, ιδανικά, ψυχρής έκθλιψης.
Πόσο στοιχίζει
Η τιμή του είναι σχετικά χαμηλή. Για συσκευασία 1000 ml (1 λίτρο), τα περισσότερα απλά ή βιολογικά καστορέλαια βρίσκονται περίπου στα 8–12 ευρώ, ανάλογα με την εταιρεία, την ποιότητα και το σημείο πώλησης. Υπάρχουν και ακριβότερες συσκευασίες καστορέλαιου ή ειδικά μίγματα.
Τελικά, αξίζει να χρησιμοποιούμε καστορέλαιο στο δέρμα;
Ναι, αρκεί να έχουμε ρεαλιστικές προσδοκίες.
Το καστορέλαιο είναι ένα χρήσιμο φυτικό έλαιο, ιδιαίτερα για ξηρές και τραχιές περιοχές. Μαλακώνει την επιδερμίδα, βοηθά στον περιορισμό της απώλειας υγρασίας και μπορεί να αποτελέσει ένα καλό συστατικό σε προϊόντα για ξηρό ή ώριμο δέρμα.
Δεν είναι όμως θεραπεία για την ακμή, δεν εξαφανίζει τις ρυτίδες και δεν χρειάζεται να του αποδίδουμε ιδιότητες που δεν έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς.
Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα φυτικά έλαια, το πραγματικό του πλεονέκτημα βρίσκεται λιγότερο στις εντυπωσιακές υποσχέσεις και περισσότερο στη σωστή χρήση του.